MIJN SHIATSU MISSIE

20–30 jaar geleden was shiatsu in Nederland bekender dan nu. Er waren veel scholen en veel beoefenaars. De laatste jaren lijkt het erop dat shiatsu hier langzaam naar de achtergrond verdwijnt. Er zijn minder opleidingen, veel leraren naderen de pensioenleeftijd of zijn al gestopt, en er is relatief weinig opvolging. Bovendien weten veel mensen niet meer wat shiatsu eigenlijk is. “Is het een vechtsport?”

Echt verdrietig! Shiatsu is een toegankelijke en tegelijk diepgaande behandelmethode, met een rijkdom die veel mensen kan aanspreken. Het is er niet alleen voor zoekers of spiritueel geïnteresseerden met tijd en ruimte om ‘aan zichzelf te werken’. Shiatsu heeft de potentie om voor iedereen iets waardevols te betekenen. Het zou zonde zijn als dit verloren gaat.

Ik voel daarom de behoefte om me in te zetten om shiatsu weer meer onder de aandacht te brengen en om nieuwe vitaliteit te geven aan shiatsu-opleidingen.

VAN GENERATIE OP GENERATIE

Traditioneel werd kennis van oosterse geneeskunst, zoals acupunctuur, van generatie op generatie doorgegeven. Dit kon binnen families zijn, van vader op zoon of moeder op dochter, maar ook via leraar-leerlingrelaties. Hoe meer generaties een bepaalde traditie of behandelwijze omvatte, hoe groter vaak het prestige.

De ontwikkeling door de tijd heen kon verschillende richtingen op gaan: soms werd kennis vooral zorgvuldig bewaard en verdiept, soms ontstonden er juist nieuwe inzichten en systemen doordat elke generatie haar eigen ervaringen toevoegde.

DE SHIATSU GENERATIES

Shiatsu als behandelvorm is eigenlijk nog relatief jong. Het is geworteld in eeuwenoude manuele tradities uit Japan en China, maar de naam ‘shiatsu’ en de vorm zoals wij die nu kennen, ontstonden pas in de twintigste eeuw.

1e generatie

In 1919 gebruikte Tamai Tempaku voor het eerst de term shiatsu in zijn boek Shiatsu-hō. Hij beschreef daarin een behandelvorm gebaseerd op traditionele Japanse massagetechnieken zoals anma. We zouden hem kunnen zien als iemand die het begin markeert van shiatsu als benoemde methode.

2e generatie

In dezelfde periode – en deels onafhankelijk daarvan – ontwikkelde Tokujiro Namikoshi zijn eigen vorm van shiatsu. Geïnspireerd door praktische ervaring en westerse medische kennis gaf hij shiatsu een meer therapeutische en anatomisch georiënteerde vorm. Hij richtte in 1940 zijn school op, en in 1955 werd shiatsu officieel erkend in Japan. In de jaren 50 en 60 werd zijn stijl ook in het Westen bekend.

3e generatie

Verschillende studenten van Namikoshi ontwikkelden later hun eigen benaderingen. Onder hen Shizuto Masunaga en Wataru Ohashi. Zij brachten opnieuw meer aandacht voor meridianen, energetisch werk en de relatie tussen lichaam en psyche. Tegelijk speelden zij een belangrijke rol in de verdere verspreiding van shiatsu in Europa en de Verenigde Staten in de jaren 60 en 70.

4e generatie

Leraren in Europa, zoals mijn eigen docenten, leerden direct van deze Japanse pioniers of van hun directe leerlingen. Zij begonnen vanaf de jaren 80 shiatsu breder te onderwijzen in het Westen en legden daarmee de basis voor veel van de huidige opleidingen. Deze generatie bereikt nu grotendeels de pensioenleeftijd of is er al overheen.

5e generatie

Daar reken ik mezelf ook toe. Ik begon met leren in de jaren 80 en ben sinds de jaren 90 zelf gaan lesgeven. Ook deze generatie schuift langzaam richting afronding van haar actieve loopbaan.

EN DAARNA?

Maar hoe zit het met de volgende generaties? Is er een 6e, een 7e, een 8e generatie in aantocht?

Ik hoop het! Want een echte verdieping heeft de generaties nodig. In elk geval in de oosterse visies wordt dat vaak zo gezien. Bij wijze van spreken zit de echte verdieping pas ergens in de zevende generatie of zo. In die zin staan we met shiatsu misschien nog relatief aan het begin van het ontwikkelingsproces. Er is al veel opgebouwd, maar er ligt ook nog veel te ontwikkelen en te verdiepen.

WAAROM SHIATSU OOK IN DE TOEKOMST NODIG IS

In een wereld die steeds technischer wordt, kan professionele aanraking – door masseurs en andere manuele therapeuten – een belangrijke rol spelen in het behoud van contact met ons lichaam en onze menselijkheid.

Shiatsu kan daarin een bijzondere plek innemen. Het is niet alleen een massagetechniek, maar ook een vorm van aandacht die ontstaat vanuit een neutraal, liefdevol veld. Het is een ontmoeting tussen twee mensen, waarin aanraking luisteren en communiceren mogelijk maakt. Zelfs de eenvoudigste aanraking kan behandelaar en ontvanger naar het nu brengen en laten voelen wat werkelijk aanwezig is in het moment.

Veel handelingen kunnen worden geautomatiseerd, misschien zelfs aanraking. Maar wat nooit geautomatiseerd kan worden, is de levende, responsieve aanwezigheid van een behandelaar die voelt, meebeweegt en afstemt. Juist in een wereld vol automatisering is deze belichaamde menselijke aanwezigheid een van de meest waardevolle kwaliteiten die we als behandelaar aan anderen en aan onszelf kunnen bieden.

EEN OPROEP

Laten we shiatsu opnieuw zichtbaar maken.
Laten we ruimte maken voor nieuwe leraren en nieuwe vormen van onderwijs.
Laten we meer mensen laten ervaren wat shiatsu kan betekenen.

Wij hebben als shiatsu-beoefenaars iets bijzonders in handen. Laten we dat delen met zoveel mogelijk mensen!

Persoonlijk zie ik specifiek in stoelmassage veel potentieel als toegankelijke ingang: een eenvoudige vorm die voor veel mensen bereikbaar is, en tegelijk de essentie van shiatsu laat voelen. Daarom richt ik mij in mijn opleiding en binnen mijn shiatsustijl specifiek op stoelmassage.

Shiatsu voor iedereen! Shiatsu voor het volk!

Lieve groeten, tot de volgende keer,

JAANA

P.S. Ik heb een boek geschreven: De Zeven Geheimen van Shiatsu – werken met Hart, Hoofd en Hara. Ik hoop dat het bijdraagt aan het zichtbaar maken van shiatsu en dat het beoefenaars inspireert om zich verder te verdiepen. Het boek is te bestellen via https://handsontao.nl/boek-handsontaoshiatsu/ en na 11 april ook direct via Boekshop van Boekengilde en via bol.com.

Lees meer en bestel het boek HIER.