EEN VISIE OP DIAGNOSTIEK BINNEN SHIATSU

Binnen shiatsu hebben we het over diagnoses, we werken met diagnoses. Toch is de betekenis van het woord en de functie ervan heel iets anders dan in het westerse. In dit stuk ga proberen woorden te geven aan hoe ik naar het doel van shiatsu en naar de rol van diagnostiek daarin kijk.

Ik weet niet of het klopt om dit een “taoïstische” visie te noemen. Het zijn mijn woorden voor iets dat zich eigenlijk moeilijk laat vangen in taal, iets dat je misschien alleen echt kunt begrijpen met je lichaam, niet met je hoofd.

Voor mij voelt het wel in lijn met de taoïstische benadering zoals ik die heb leren kennen binnen shiatsu en andere oosterse tradities.

WAT IS HET VERSCHIL MET EEN WESTERSE DIAGNOSE?

Binnen de westerse geneeskunde betekent een diagnose meestal:

• dit is wat er mis is
• en nu weet je wat je wel of niet kunt doen om het te verhelpen

Binnen shiatsu, en de oosterse manier van diagnosticeren die daarbij hoort, ervaar ik iets heel anders.

Een oosterse diagnose vertelt je niet wat er mis is.
En ze vertelt je ook niet hoe je dat wat er mis is beter kunt maken.

Wat meteen de vraag oproept:
Wat vertelt een diagnose dan wél?

Voor mij is het antwoord:
Een diagnose laat je zien hoe je aanwezig kunt zijn bij dat wat er is.

En dat brengt ons bij een nog lastigere vraag…

WAT IS HET DOEL VAN EEN OOSTERSE DIAGNOSE?

Niet om te verbeteren.
Niet om te herstellen.
Niet om in balans te brengen.

Het doel is ruimte creëren voor wat er is.

Het klinkt eenvoudig, maar voor het denkende hoofd is dit bijna niet te bevatten.

KYO EN JITSU, ANDERS BEKEKEN

Wanneer we binnen shiatsu een meridiaan als Kyo of Jitsu diagnosticeren (Japanse termen die vaak door shiatsu-beoefenaars worden gebruikt: Kyo verwijst naar dat wat zich heeft teruggetrokken of verborgen, en Jitsu naar dat wat aandacht vraagt), betekent dat niet dat er iets mis is met de persoon of met de meridiaan.

• Kyo hoeft niet minder Kyo te worden
• Jitsu hoeft niet minder Jitsu te worden
• er hoeft niets “in balans gebracht” te worden

De diagnose zegt alleen iets over hoe je aanwezig kunt zijn.
Ze wijst je: hier kun je ruimte creëren.

MAAR WAAROM DAN DIAGNOSTICEREN?

Dit is precies waar het denken vastloopt.

Want als er niets verbeterd hoeft te worden:

• waarom zou je willen weten wat Kyo of Jitsu is?
• waarom checken of er iets verandert?
• waarom überhaupt iets doen?

Het antwoord is niet logisch, maar direct voelbaar in het lichaam.

Als er iets verandert, betekent dat niet dat het verbeterd is.
Het betekent alleen dat er iets anders aanwezig is, iets nieuws waarvoor je ruimte kunt maken.

Wat je steeds weer doet, is ruimte maken voor dat wat er is.

VERANDERING IS NIET HET DOEL

Dit is misschien wel het meest verwarrende stuk.

Ja, er kan verandering plaatsvinden.
Ja, er kan meer ruimte ontstaan.

Maar dat is niet het doel.

Op het moment dat verandering het doel wordt, ben je al weg van dat wat er is.

De essentie blijft hetzelfde:
aanwezig zijn bij dat wat er is, ook wanneer het verandert.

EN HOE ZIT HET MET TCG-DIAGNOSES ZOALS “NIER YIN-LEEGTE”?

Dit zijn diagnoses die in Chinese geneeswijze gebruikt worden.

Daar geldt precies hetzelfde principe.

Het betekent niet dat er “te weinig Yin” is.
Het betekent niet dat er iets mis is met de nieren.

Het is een taal.
Een manier om richting te geven aan je aandacht en je aanraking.

Het helpt je voelen:

• waar kan ruimte ontstaan?
• hoe kan ik hier aanwezig zijn?

Niet om iets te corrigeren, maar om te zijn met wat er is.

HET DENKEN EN HET LICHAAM

Voor het denken kan dit klinken als:
“Dus het maakt eigenlijk niets uit.”

En op een bepaalde manier is dat ook zo.
Maar tegelijk maakt het alles uit.

Er is een wezenlijk verschil tussen:

• iets proberen te veranderen
• of dat wat er is omarmen

Het denken wil doelen, verklaringen en zekerheid.
Het lichaam en onze handen werken anders.

Die zijn er gewoon. Aanwezig in het nu.

DE ROL VAN DIAGNOSTIEK

Binnen dit geheel heeft diagnostiek een heel specifieke rol.

Niet om te bepalen wat er gedaan moet worden,
maar om je aanwezigheid te verfijnen.

Door een diagnose onder woorden te brengen:

• wordt je aanraking gerichter
• wordt je aandacht helderder
• wordt je afstemming preciezer

En misschien net zo belangrijk:
het stelt het denken gerust.

We hoeven het denken niet uit te schakelen.
Maar we willen het ook niet de leiding geven.

EEN ANDERE MANIER VAN KIJKEN

Wanneer een Japanse shiatsu-docent meridianen diagnosticeert, is hij niet bezig met:

• wat er mis is
• wat verbeterd moet worden

Hij onderzoekt eenvoudigweg:
hoe kan ik hier aanwezig zijn?

En in zijn denken benoemt hij dat als Kyo en Jitsu.

TOT SLOT

Misschien komt het hierop neer:

Diagnostiek binnen shiatsu gaat niet over goed of fout.
Niet over waar je naartoe wilt.

Het is er puur om het lichaam en de handen van de behandelaar te ondersteunen in het creëren van ruimte voor dat wat er is.

Zonder een doel in de toekomst.

Lieve groeten, tot de volgende keer,

JAANA

Ps. Wil je meer weten over shiatsu en de taoïstische benadering?
Bestel mijn boek ‘De Zeven Geheimen van Shiatsu’ (als je het nog niet deed….)

Lees meer en bestel het boek HIER.